Hergebruik bemalingswater: een duurzame manier om waterverspilling tegen te gaan
(FR↓) In het hart van de Europese wijk wordt gebouwd aan een groot vastgoedcomplex, genaamd 'Realex', bestaande uit een kantoorgebouw en een conferentiecentrum voor de Europese Commissie. Dankzij de samenwerking tussen Opensource.brussels, de aannemer BPC, de Stad Brussel, Etterbeek en Sint-Joost wordt een deel van het water, afkomstig van de noodzakelijke bronbemaling, hergebruikt voor het schoonmaken van straten in de buurt. Zo zorgen we voor een duurzamer waterbeheer in Brussel.
Bij bronbemaling wordt grondwater weggepompt om de bouw mogelijk te maken. Dit is ook het geval bij 'Realex', een groot vastgoedproject voor de Europese Commissie. Dat grondwater wordt nog te vaak simpelweg in de riolering geloosd. Om die gigantische waterverspilling tegen te gaan, of alleszins te verminderen, hebben de aannemers in samenwerking met Opensource.brussels, Stad Brussel, Etterbeek en Sint-Joost een aftapkraan geïnstalleerd, zodat de netheidsdiensten er vrij gebruik van kunnen maken om de omliggende straten en pleinen schoon te maken.

Er wordt ongeveer 8 m³ per uur opgepompt. Dat is zo'n 250 m³ per dag, wat ongeveer overeenkomt met het jaarlijkse waterverbruik van een gezin in Brussel. Na filtratie wordt het water opgeslagen in citernes op de werf en ter beschikking gesteld van de stedelijke reinigingsdiensten.
Concreet komen veegwagens en andere diensten er hun watervoorraden aanvullen. De Stad Brussel gebruikt bijvoorbeeld wekelijks zo'n 2.000 liter, laat Anas Ben Abdelmoumen, schepen van Netheid, weten. Het water wordt ingezet voor het reinigen van de openbare ruimte: een eenvoudige toepassing, maar met een directe impact. Minder drinkwaterverbruik, minder lozing in de riolen en dus minder druk op ons stedelijk watersysteem. Ook het vrije gebruik door derden, zoals buurtbewoners, wordt onderzocht.
Tegelijk legt dit initiatief een structureel probleem bloot. Vandaag bestaat er in Brussel geen verplichting om opgepompt werfwater te hergebruiken, noch een heffing op lozing in de riolering. In andere regio's, zoals Vlaanderen, bestaat die wel. Daardoor blijft hergebruik vaak afhankelijk van goodwill en pioniersprojecten zoals dit.
Water is een kostbaar goed waar we verstandig mee moeten omgaan. Door slimme hergebruik te stimuleren, kunnen we de verspilling van grondwater aanzienlijk verminderen en verder bouwen we aan een duurzamere en veerkrachtigere stad. - Frederik Ceulemans
Dat moeten we veranderen. Zeker in een stad die steeds vaker geconfronteerd wordt met droogteperiodes én hevige regenval, is een slimmer en circulair waterbeheer een logische stap richting een duurzame stad. De eerste resultaten van dit project zijn bijzonder positief. De waterkwaliteit is geschikt gebleken voor straatreiniging en wordt momenteel verder geëvalueerd voor andere toepassingen, zoals het besproeien van groenzones. Bovendien blijkt de logistiek relatief eenvoudig: met een beperkte inrichting op de werf en enkele gereserveerde parkeerplaatsen kunnen stedelijke diensten efficiënt bevoorraden.
Er is bovendien nog heel wat potentieel. Daarom lanceren we een oproep naar andere gemeenten en geïnteresseerden om ook gebruik te maken van dit water.
Dit soort projecten maakt de transitie tastbaar. Ze tonen dat duurzaamheid niet alleen draait om grote strategieën, maar ook om slimme, concrete oplossingen op het terrein. Door een technische noodzakelijkheid, het droogpompen van een werf, om te buigen tot een circulaire toepassing, zetten we een kleine maar belangrijke stap naar een veerkrachtigere stad.

Réutilisation des eaux de rabattement : une manière durable de lutter contre le gaspillage de l'eau
FR Au cœur du quartier européen, un vaste complexe immobilier, baptisé « Realex », est en construction. Il comprend un immeuble de bureaux et un centre de conférence destiné à la Commission européenne. Grâce à la collaboration entre Opensource.brussels, l'entreprise BPC, la Ville de Bruxelles, Etterbeek et Saint-Josse-ten-Noode, une partie de l'eau issue du rabattement de nappe est aujourd'hui réutilisée pour le nettoyage des rues environnantes. Une manière concrète de rendre la gestion de l'eau plus durable à Bruxelles.
Le rabattement de nappe consiste à pomper les eaux souterraines afin de permettre les travaux de construction. C'est également le cas pour le projet « Realex ». Trop souvent, ces eaux sont simplement rejetées dans les égouts. Pour limiter ce gaspillage considérable, les partenaires du projet ont installé un point de puisage permettant aux services de propreté de venir s'approvisionner pour nettoyer les voiries et les espaces publics voisins.
Près de 8 m³ d'eau sont ainsi pompés chaque heure, soit environ 250 m³ par jour, ce qui correspond à la consommation annuelle d'un ménage bruxellois. Après filtration, cette eau est stockée dans des citernes sur le chantier et mise à disposition des services de nettoyage urbain.
Concrètement, les balayeuses et autres véhicules viennent y faire le plein. La Ville de Bruxelles utilise par exemple environ 2 000 litres par semaine, comme le souligne Anas Ben Abdelmoumen, échevin de la Propreté publique. Cette eau est utilisée pour l'entretien de l'espace public : une application simple, mais à fort impact. Elle permet de réduire la consommation d'eau potable, de limiter les rejets dans les égouts et donc de diminuer la pression sur le système d'assainissement urbain. La possibilité d'un usage élargi, notamment par les riverains, est également à l'étude.
Cette initiative met toutefois en lumière un problème structurel. À Bruxelles, il n'existe actuellement aucune obligation de réutilisation des eaux de chantier, ni de taxation sur leur rejet dans les égouts. Dans d'autres régions, comme la Flandre, de tels mécanismes existent. Dès lors, le recours au réemploi dépend souvent de la bonne volonté des acteurs et de projets pilotes comme celui-ci.
L'eau est une ressource précieuse que nous devons utiliser avec discernement. En encourageant des formes intelligentes de réutilisation, nous pouvons réduire significativement le gaspillage des eaux souterraines et construire une ville plus durable et plus résiliente. - Frederik Ceulemans
Cela doit évoluer. Dans une ville de plus en plus confrontée à des épisodes de sécheresse, mais aussi à des pluies intenses, une gestion plus intelligente et circulaire de l'eau s'impose comme une évidence. Les premiers résultats sont très encourageants : la qualité de l'eau est jugée adéquate pour le nettoyage des voiries et fait actuellement l'objet d'évaluations complémentaires pour d'autres usages, comme l'arrosage des espaces verts. De plus, la logistique s'est révélée relativement simple à mettre en place : un aménagement limité du chantier et quelques places de stationnement réservées suffisent pour assurer un approvisionnement efficace.
Le potentiel reste néanmoins largement sous-exploité. C'est pourquoi nous lançons aujourd'hui un appel à d'autres communes et acteurs intéressés afin de développer l'utilisation de cette ressource.
Ce type de projet rend la transition concrète. Il démontre que la durabilité ne repose pas uniquement sur de grandes stratégies, mais aussi sur des solutions pragmatiques et immédiatement applicables. En transformant une contrainte technique — le pompage des eaux de chantier — en une ressource utile, nous franchissons une étape importante vers une ville plus résiliente.

